Wat kun je bereiken met twee transistors, een handvol spoelen en een gedegen kennis van HF grondbeginselen? Heel wat, zoals Burkhard Kainka in 2005 aantoonde met een kortegolfconverter. De schakeling is een meesterstuk in minimalistisch radio-ontwerp, waarbij klassieke frequentie-omzettingstechnieken worden ingezet om de mogelijkheden van een gewone middengolfradio uit te breiden.

De schakeling

Op het eerste gezicht ziet de schakeling er bijna misleidend eenvoudig uit. Opgebouwd rond twee BC548C transistoren, een paar spoelen en enkele passieve componenten, stelt de converter een gewone middengolfontvanger in staat om signalen uit de 49-meterband te ontvangen. Het principe is klassieke radio-ingenieurskunst: een lokale oscillator die op ongeveer 4,4 MHz werkt, mengt binnenkomende kortegolfsignalen rond 6 MHz en zet deze om naar circa 1,6 MHz, waar een standaard AM radio ze kan ontvangen.
 
Kortegolfconverter 2005 elektor
Het ontwerp maakt gebruik van twee BC548C transistoren, een paar spoelen en andere passieve componenten. 
De volledige schakeling verbruikt minder dan 1 mA
Selecteer aan het bovenste uiteinde van de middengolfband een vrije frequentie die u wilt gebruiken voor
het beluisteren van de omgezette kortegolfsignalen. Goede ontvangst is mogelijk met een draadantenne van één tot twee meter lengte.

Wat dit ontwerp vandaag de dag bijzonder interessant maakt, is niet de prestatie in vergelijking met moderne SDRs of gesynthetiseerde ontvangers maar de kwaliteit van de oplossing. Kainka laat zien hoe frequentieomzetting, oscillatie, afstemming en menging bereikt kunnen worden met weinig componenten en zonder ICs. De schakeling gebruikt LEDs als spanningsafhankelijke condensatoren, een onconventionele techniek die de creatieve experimenten van zelfbouwradio-ontwerpen treffend illustreert.

Dit soort projecten zijn waardevol om HF grondbeginselen te verkennen die in complexe moderne apparaten vaak verborgen blijven. Concepten als heterodyning, afgestemde schakelingen, oscillatorstabiliteit en impedantie-effecten worden tastbaar wanneer ze worden gerealiseerd met discrete componenten.

De meeste lezers zouden deze converter waarschijnlijk niet bouwen als hun primaire kortegolfontvanger. Maar als educatief project, historische ontwerpstu­die en herinnering aan de vernuftingenheid die kenmerkend is voor amateur radio-experimenten, blijft het even fascinerend als twee decennia geleden.

Het project

Het originele Kortegolfconverter artikel verscheen in Elektor juli/augustus 2005. Lees het artikel hier.
Noot van de redactie: Dit artikel verscheen voor het eerst in 2005. Aangezien het project al meer dan 20 jaar oud is, zijn sommige onderdelen en componenten wellicht niet meer verkrijgbaar. Toch denken we dat het project je zal inspireren om aan je eigen ontwerpen te werken.
 
Elektor Newsletter 42026 (1)